Mutfak artığını kompost için ayırmak

Mutfak artığı çöpe gidince hem koku hem de dolu poşet çıkar. Bahçesi ya da organik atık kutusu olan evde bu artık, toprağa dönecek bir yığın olabilir. Lavabonun altında ağzı açık bir kova ise yalnızca sinek üretir. Kompost, her eve aynı kovayı koymak değildir. Önce artığı ayırmak, sonra onu koyacak gerçek bir yerin olup olmadığına bakmaktır.

Nereye gideceğini önce bilin

Bahçede bir köşe, balkonunda kapaklı bir bidon ya da belediyenin organik kutu günü varsa ayırmak işe yarar. Bunların hiçbiri yoksa çöpün içinde ayrılmış kabuk, yine çöptür. Kovayı haftalarca mutfakta bekletmek düzen değil, kokudur. Bölgenizin toplama günü ve kuralı değişir. Kutuya ne konacağını, kapınızdaki bilgiye ve görevliye sorun. Genel bir liste, yerel kuralın yerine geçmez.

Ayırmaya küçük başlayın. Bir hafta yalnızca sebze kabuğu ve çay posası. Gıda israfını azaltma yazısındaki gibi, önce yenilebilecek artığı yemeğe katmak, komposttan önce gelir. Çürümeye bırakılan yarım ekmek, aslında akşam kızartması olabilirdi.

Mutfakta kısa bir kap

Tezgaha küçük, kapaklı bir kap koyun. İçine o günün kabuğunu atın, akşam bahçeye ya da dışarıdaki büyük bidona boşaltın. Kap iki günden uzun mutfakta kalmasın. Kapağı aralık kova, meyve sineği davet eder. Kabı her boşaltışta durulayın. Yapışkan dip, ertesi günün kokusunu başlatır.

Çiğ et, balık, yağ, süt ve pişmiş yemek bu küçük kaba girmez. Onlar basit bir ev yığınında haşere ve ağır koku yapar. Yağlı peçeteyi de katmayın. Yumurta kabuğu ezilerek eklenebilir, miktarı abartmayın. Çay ve kahve posası ıslaksa bir gün bekleyip suyu süzülsün, yoksa yığın balçık olur.

Hasta bitki yaprağı ve ilaçlı çiçek de bu kaba uygun değildir. Onları genel çöpe verin. İlaçlı artık, bahçeye dönünce istediğiniz toprak olmaz.

Yaş ve kuru denge

Yalnızca ıslak kabuk konan yığın sıkışır ve ekşir. Kuru yaprak, yırtılmış karton ve havlu peçetenin yağsız olanı bu ıslaklığı dengeler. Kartonun üzerinde plastik bant ve parlak kaplama varsa ayırın. İnce yırtın, bütün kutuyu yığının üstüne kapatmayın.

Karışım çamur gibi olduysa kuru malzeme ekleyin ve bir çubukla havalandırın. Saman gibi kupkuru ve hiç ısınmıyorsa biraz kabuk ve biraz su serpin. Tam bir ölçü her bahçe için aynı değildir. Koku size haber verir: amonyak gibi keskin koku, ıslaklığın fazla olduğunu söyler.

Büyük bidonun kapağı kapalı, altı delikli olsun ki sıvı birikmesin. Altında biriken su kokuyorsa lavaboya boca etmek yerine seyreltip yalnızca toprağa vermeyi düşünebilirsiniz. Emin değilseniz bu suyu biriktirmeyin. Bidonun deliğini açık tutup sıvıyı baştan azaltın.

Hazır olana kadar bekleyin

Taze kabuk, saksı toprağı değildir. Yığın hâlâ yemek gibi görünüyorsa ve koyu, dağılgan bir görüntüye dönmediyse bitkilere karıştırmayın. Bu süre mevsime ve yığının büyüklüğüne göre değişir. Aceleye gelen kompost, kökün yanında çürümeye devam eder.

Solucan kutusunu mutfağın içinde kontrolsüz denemeyin. Kutu kaçarsa ev, düzen yazısından daha uzun süre meşgul olur. Bahçedeki açık yığın da komşunun penceresine yapışık olmasın. Koku ve sinek, iyi niyeti tartışmaya çevirir.

Kiler sayımı sırasında çöpe gidecek taze ürünü ayırın. Çürük olan komposta, hâlâ yenilebilir olan tencereye gider. İkisini aynı kovada buluşturmayın.

Sık sorulan sorular

Apartmanda kompost yapılır mı? Organik atık toplama ya da balkonda gerçekten boşaltacağınız bir bidon varsa ayırmak yeter. Altı kapalı, haftalarca duran bir kova ise koku üretir. Gidecek yer yoksa zorlamayın.

Pişmiş yemek konur mu? Basit ev yığınına et, yağ ve sütlü yemek koymayın. Haşere ve koku riski artar. Yerel kutu başka diyorsa kapınızdaki listeyi esas alın.

Ne zaman toprağa karıştırılır? Kabuk hâlâ tanınıyor ve koku ekşiyse erken. Koyu, dağılgan ve yemek gibi durmayan bir görünüm bekleyin. Süre her yığında aynı değildir.